Powrót

Odczulanie – na czym polega i czy jest skuteczne?

Immunoterapia alergenowa, potocznie nazywana odczulaniem, to jedna z form leczenia alergii np. na pyłki roślin, roztocza kurzu domowego czy jad owadów. Polega na wielokrotnym podawaniu podskórnie lub podjęzykowo alergenu w coraz większych stężeniach, co ma spowodować „przyzwyczajenie się” organizmu do jego występowania. Kto kwalifikuje się do takiej terapii? Jakie są przeciwwskazania do jej włączenia? I przede wszystkim – czy metoda ta jest bezpieczna i skuteczna?

Na czym polega immunoterapia alergenowa?

Immunoterapia alergenowa, czyli szczepienie alergenowe lub odczulanie, to jedyny, oprócz unikania ekspozycji na dany alergen, sposób leczenia przyczynowego alergii. Celem leczenia jest niejako „przyzwyczajenie” organizmu do obecności danego alergenu i zmniejszenie jego wrażliwości. Czynnik uczulający przestaje wywoływać reakcje alergiczne lub wywołuje w znacznie mniejszym nasileniu. Osiąga się to przez wielokrotne podania podskórne lub podjęzykowe alergenu w coraz większych stężeniach. Kolejne dawki pacjent przyjmuje w około 4-6-tygodniowych odstępach czasu przez okres nawet kilku lat. [1][2][3][4]

Kto może być leczony taką formą terapii?

Kwalifikację do immunoterapii przeprowadza lekarz alergolog. Aby możliwe było wprowadzenie terapii, wymagane są:

– zdiagnozowanie alergii przez obserwację objawów klinicznych,

– identyfikacja czynnika sprawczego, najczęściej za pomocą skórnych testów punktowych,

– obserwacja związku czasowego między wystąpieniem objawów klinicznych i okresem występowania danego alergenu, np. okresu pylenia danego alergenu wziewnego. [1]

Immunoterapię stosuje się przy leczeniu alergicznego nieżytu nosa czy astmy u dorosłych i dzieci od około 5. roku życia. Nie należy jej jednak stosować u osób z zaburzeniami funkcjonowania układu immunologicznego, np. przy wrodzonych lub nabytych niedoborach odporności, chorobach nowotworowych czy reumatologicznych chorobach tkanki łącznej. Kolejnych dawek szczepionki alergenowej nie wolno podawać podczas infekcji bakteryjnej czy wirusowej. Odracza się wówczas podanie kolejnej dawki do czasu wyzdrowienia. Przeciwwskazaniem do szczepienia są też ciężkie postaci alergii czy poważne choroby sercowo-naczyniowe, takie jak nieunormowane nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, uogólniona miażdżyca i zaburzenia rytmu serca. [1][3]

Czy immunoterapia alergenowa jest bezpieczna?

Odczulanie jest formą terapii, której obawia się wielu pacjentów. Polega w końcu na podawaniu gotowego alergenu do organizmu, co wiąże się z ryzykiem wystąpienia mniej lub bardziej nasilonych reakcji alergicznych z wstrząsem anafilaktycznym włącznie. Aby zapewnić sobie bezpieczeństwo stosowania immunoterapii, należy stosować się do kilku zasad:

– poddawać się terapii wyłącznie w ośrodkach medycznych, pod kontrolą lekarza, gdzie są leki i sprzęt niezbędny do postępowania w przypadku wstrząsu anafilaktycznego,

– ściśle przestrzegać terminów podawania kolejnych dawek szczepionki,

– pozostawać po każdym podaniu szczepionki przez około 30 minut w ośrodku medycznym, aby lekarz mógł zauważyć ewentualne oznaki groźnych reakcji alergicznych

– unikać wysiłku fizycznego po każdej dawce szczepionki,

– unikać ekspozycji na antygen, na który pacjent jest właśnie odczulany. [1][3]

Czy immunoterapia antygenowa jest skuteczna?

Skuteczność immunoterapii antygenowej jest zmienna według różnych badań naukowych. We wszystkich badaniach udaje się natomiast zauważyć, że największe efekty stwierdza się u pacjentów uczulonych na jad owadów błonkoskrzydłych, np. os i pszczół. Nieco gorsze wyniki odnotowuje się u pacjentów z alergicznym nieżytem nosa czy astmą oskrzelową. Najmniejszą skuteczność odnotowuje się w leczeniu atopowego zapalenia skóry. [1][2]

Rzadko zdarza się, że immunoterapia spowoduje całkowity zanik objawów. Najczęściej prowadzi jedynie do mniejszego lub większego ograniczenia objawów alergicznych i daje możliwość zmniejszenia dawek leków stosowanych do zwalczania symptomów. [1][2]

 

[1] Rogala B. Immunoterpia alergenowa (odczulanie) https://alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/wartowiedziec/57601,immunoterapia-alergenowa-odczulanie data dostępu: 01.12.2017r.

[2] Rogala B., Skuteczność immunoterpaii alegrenowej https://alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/wartowiedziec/57607,skutecznosc-immunoterapii-alergenowej data dostępu: 01.12.2017r.

[3] Larsen J.N. et.al Allergy immunotherapy: the future of allergy treatment., Drug Discov Today. 2016 Jan;21(1):26-37

[4] Nurmatov U. et.al Allergen immunotherapy for allergic rhinoconjunctivitis: a systematic overview of systematic reviews., Clin Transl Allergy. 2017 Aug 8;7:24