Powrót

Atopowe zapalenie skóry – przycyzny, objawy i leczenie

Atopowe zapalenie skóry to jedna z częstszych chorób alergicznych skóry. Mimo, że kojarzona jest przede wszystkim z wiekiem dziecięcym, może występować także u dorosłych. Cechuje ją występowanie swędzących zmian, a z czasem skóra ulega przesuszeniu i pogrubieniu. Na jakiej podstawie stawia się rozpoznanie atopowego zapalenia skóry? Czy istnieją jakieś skuteczne sposoby walki z tą chorobą? [1][2][3]

Przyczyny atopowego zapalenia skóry

Atopowe zapalenie skóry, nazwane często w skrócie AZS to przewlekła zapalna choroba dermatologiczna, u której podłoża leżą nieprawidłowe reakcje alergiczne skóry. Ocenia się, że choruje na nią prawie 5% dzieci w wieku 3 do 16 lat w Polsce, z czego u połowy pierwsze objawy można zaobserwować już w ciągu pierwszych 6 miesięcy życia. Istotne jest jednak to, że AZS ustępuję wraz z wiekiem u około połowy chorych. [1][2][3][4]

Chorobę te cechuje silne podłoże genetyczne, ponieważ w rodzinie aż 60-70% chorych były wcześniej stwierdzone przypadki atopowego zapalenia skóry lub innych chorób na podłożu alergicznym. Nie bez znaczenia są także kontakty z różnymi alergenami, które wywołują wzmożoną aktywność układu immunologicznego. Chodzi tu przede wszystkim o zanieczyszczenia, alergeny pokarmowe czy pyłki roślin. [1][2][3][4]

Objawy atopowego zapalenia skóry

Objawy atopowego zapalenia skóry różnią się w zależności od wieku. Dzieci w różnym wieku i dorośli mają różne rodzaje zmian i pojawiają się one w różnych lokalizacjach. U najmłodszych, czyli niemowląt i dzieci do około 2. roku życia, zmiany przyjmują najczęściej postać grudek i pęcherzyków, które lokalizują się przede wszystkim na policzkach i owłosionej skórze głowy. Powierzchnia pęcherzyków łatwo ulega przerwaniu i sączy się z nich surowicza wydzielina. W bardziej zaawansowanych przypadkach, zmiany mogą lokalizować się także na pośladkach, jako pieluszkowe zapalenie skóry. [1][2][3]

U nieco starszych dzieci, do około 12. roku życia zmiany przyjmują postać suchych, łuszczących się grudek występujących symetrycznie w okolicach zgięć łokciowych, nadgarstkowych czy pod kolanami. U dorosłych natomiast podobne zmiany tworzą się również na twarzy i karku, a także dłoniach i stopach. [1][2][3]

Na jakiej podstawie stawia się diagnozę atopowego zapalenia skóry?

Diagnozę stawia się przede wszystkim na podstawie prezentowanych przez pacjenta objawów klinicznych, czyli rodzaju zmian, ich lokalizacji i objawów towarzyszących, np. świądu. Nie bez znaczenia jest także występowanie choroby u najbliższych członków rodziny. [1][2][3]

Atopowe zapalenie skóry należy różnicować z tzw. alergicznym wypryskiem kontaktowym, który jest reakcją organizmu na konkretny czynnik, np. nikiel lub reakcją alergiczną na środek zapachowy w środku do prania czy płynie do płukania. [1][2][3]

Skuteczne sposoby walki z atopowym zapaleniem skóry

Atopowe zapalenie skóry ma charakter przewlekły, a choroba nie jest łatwa do leczenia. Podstawą jest zadbanie o odpowiednie nawilżenie i natłuszczenie przesuszonej skóry. W drogeriach czy aptekach można znaleźć wiele preparatów przeznaczonych dla pacjentów z AZS, które niejako „uszczelniają” skórę i chronią ją przed nadmiernym parowaniem wody z jej powierzchni. [1][2][3]

Podstawą leczenia farmakologicznego jest miejscowe stosowanie glikokortykosteroidów. Maści, kremy czy żele nanosi się na zmiany, aby zredukować stan zapalny i zwalczyć objawy. Często łączy się je ze składnikami, takimi jak mocznik czy kwas salicylowy, które powodują zmiękczenie przesuszonego naskórka i jego złuszczenie, co redukuje zgrubienia. Jeśli u pacjenta doszło do nadkażeń bakteryjnych, wskutek powstania ranek przez drapanie swędzących zmian, można zastosować także maści antybiotykowe. W bardzo zaawansowanych przypadkach, glikokortykosteoridy przejściowo stosuje się  w formie doustnej, a jeśli i one okazują się nieskuteczne włącza się leczenie immunosupresyjne i biologiczne. [1][2][3][5]

W walce z uciążliwym świądem stosuje się natomiast leki przeciwhistaminowe. Co ważne, w tym przypadku lepiej sprawdzają się starsze leki I generacji. Niestety wielu pacjentów aktywnych zawodowo źle je toleruje z powodu działań niepożądanych, takich jak senność i zaburzenia koncentracji. [1][2][3]

 

[1] Adamski Z., Kaszuba A, Dermatologia. Poradnik lekarza praktyka, wyd. Czelej, Lublin 2012, s: 58-61

[2] Jabłońska S., Choroby skóry, wyd. PZWL, Warszawa 2002, s: 179-185

[3] https://alergie.mp.pl/chorobyalergiczne/choroby/59313,atopowe-zapalenie-skory – data dostępu: 03.12.2017

[4] Nutten S., Atopic dermatitis: global epidemiology and risk factors., Ann Nutr Metab. 2015;66 Suppl 1:8-16

[5] Megna M. et al., Systemic Treatment of Adult Atopic Dermatitis: A Review., Dermatol Ther (Heidelb). 2017 Mar;7(1):1-23