Powrót

Alergie pokarmowe u dzieci

Alergie pokarmowe to jedna z patologii, która wzbudza obawy młodych rodziców. Każde zaczerwienienie czy zmianę skórną zaczynają łączyć ze spożytym przez dziecko pokarmem. Najważniejsze jest jednak, aby zróżnicować alergię i nietolerancję pokarmową i stosować się do zasad odpowiedniego żywienia niemowląt, minimalizując ryzyko ich wystąpienia. Jakie objawy mogą występować w alergii pokarmowej? Co robić po jej stwierdzeniu? [1]

Czym różnią się alergia i nietolerancja pokarmowa?

Podstawową różnicą między alergią a nietolerancją pokarmową jest to, że w przypadku alergii dochodzi do nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej, czyli odpornościowej niedojrzałego układu odpornościowego dziecka. Wiąże się to z tym, że reakcje alergiczne, w porównaniu do zwykłych nietolerancji, mogą mieć bardzo burzliwy przebieg, z wstrząsem anafilaktycznym włącznie. Na szczęście są one rzadsze od nietolerancji pokarmowych. Nietolerancje są najczęściej spowodowane zaburzeniami funkcjonowania enzymów, rozkładających konkretne składniki pokarmowe. W ich przypadku nie dochodzi do poważnych powikłań, a objawy są znacznie mniej nasilone. [1][3]

Pierwsze objawy zarówno alergii, jak i nietolerancji pokarmowej pojawiają się zwykle w pierwszych miesiącach życia. Alergie ustępują przeważnie w ciągu kilku lat – w związku z osiągnięciem dojrzałości układu immunologicznego przez dziecko. Nietolerancje danych pokarmów mogą również zanikać z czasem lub utrzymywać się nawet do końca życia. [1][2][3]

Objawy alergii pokarmowych

Mimo, że pojęcie „alergia pokarmowa kojarzy się przede wszystkim z objawami ze strony układu pokarmowego, to tak naprawdę mogą one dotyczyć każdego układu narządów. Pierwszymi symptomami może być często łączona z wieloma innymi zaburzeniami zmiana zachowania dziecka, które staje się apatyczne lub nadpobudliwe. Mogą oczywiście wystąpić u niego zaburzenia łaknienia, obfite ulewanie, kolki jelitowe, biegunki czy zaparcia, ale równie częstym objawem są zmiany skórne. Mogę one przyjmować formę atopowego zapalenia skóry, czyli zmian lokalizujących się przede wszystkim w okolicach zgięć łokciowych i kolanowych czy swędzących pokrzywek. Dość często zdarzają się także objawy ze strony układu oddechowego, takie jak przewlekła wydzielina z nosa, która bardzo często mylona jest z błahymi infekcjami lub przewlekłym zapaleniem zatok. [1][2][3]

Leczenie alergii pokarmowych

Najważniejszą formą leczenia alergii pokarmowej jest identyfikacja czynnika sprawczego i jego eliminacja z diety. W sytuacji gdy młodzi rodzice wprowadzają do diety dziecka wiele składników naraz może się to okazać niezwykle trudne, dlatego tak istotne jest, aby żywność uzupełniającą wprowadzać w odstępach czasu i w małych ilościach. Jeśli istnieje problem z identyfikacją czynnika, trzeba wyeliminować wszystkie ostatnie wprowadzone pokarmy i stopniowo przywracać je do diety, obserwując czy wystąpią objawy. U niemowląt na mieszankach mlecznych można zastosować specjalne produkty hipoalergiczne. [1][2][3]

Jak zminimalizować ryzyko wystąpienia alergii pokarmowych?

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia alergii pokarmowych u dziecka, trzeba ściśle przestrzegać zasad żywienia, zwłaszcza w 1. roku życia. Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia dziecko powinno być karmione wyłącznie piersią przez co najmniej pierwszych 6 miesięcy swojego życia. Wprowadzanie pierwszych pokarmów uzupełniających jeszcze w okresie karmienia piersią pozwala zminimalizować ryzyko wystąpienia alergii pokarmowej. [1][2][3]

Dodatkowo niezwykle istotna jest kolejność wprowadzania pokarmów, tak by te o największym potencjale alergizującym były wprowadzone jak najpóźniej. Zaleca się, aby orzechy czy skorupiaki zostały wprowadzone wręcz po ukończeniu 2. roku życia. [1][2][3]

Jak już wspomniano wyżej, nowe pokarmy należy wprowadzać w co najmniej kilkudniowych odstępach i w małych ilościach, aby w razie wystąpienia nietolerancji czy alergii nie mieć trudności z identyfikacją czynnika sprawczego. [1][2][3][4]

 

[1] Pod red. Kawalec W. Pediatria, wyd. PZWL, Warszawa 2013, tom 1, s:

[2] Pod red. Dobrzańska A. Pediatria. Podręcznik do Lekarskiego Egzaminu Końcowego i Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2014, s: 398-405

[3] Jedynak-Wąsowicz U. Alergia pokarmowa http://pediatria.mp.pl/choroby/choroby-alergiczne/138480,alergia-pokarmowa data dostępu: 21.11.2017

[4] Silano M. et al. Infant feeding and risk of developing celiac disease: a systematic review., BMJ Open. 2016 Jan 25;6(1)